Christiaan Lam – over de dagelijkse avonturen van een mobiele manager
Random header image... Refresh for more!

Theorie: het proces van verwerking in fasen

zen.jpgDeze theorie is gebaseerd op onderzoek van Elisabeth Kubler-Ross die de fasen van verwerking onderzocht bij stervenden. In een aangepaste variant is hij ook toepasbaar op het verwerken van sterke (negatieve) emoties en gebeurtenissen. Iedereen doorloopt, in meerdere of mindere mate, langer of korter, de volgende fasen bij een verwerkingsproces.

Fase 1. Ontkenning
Als er iets onverwachts, heftigs of negatiefs gebeurt is het in eerste instantie meestal moeilijk de feiten te bevatten. Zeker in het begin denk je: dit kan niet, ik droom! Je weet eigenlijk wel zeker dat die ander nog van gedachten zal veranderen of wellicht dat je in de maling wordt genomen.  Deze ontkenningsfase is in feite een beschermingsmechanisme. Je moet en kunt jezelf dus niet dwingen om de situatie onder ogen te zien, dat komt vanzelf in een latere fase.

Fase 2. Woede
Een stuk woede ontstaat over het onrecht dat plaatsvind. Verwijten aan jezelf of aan een ander vinden nu plaats. Woede kan heel bevrijdend zijn. Deze emotie heeft een zeker nut, het is bedoeld om afstand te nemen. Probeer deze woede wel uit te diepen door er over na te denken en te focussen op iets, maar stop het vooral niet weg. Schrijf bijvoorbeeld een brief die je nooit verstuurt waarin je jezelf laat gaan of wellicht een (iets genuanceerder) blogje. Soms helpt ook lichamelijke inspanning: een stuk hardlopen of wandelen bijvoorbeeld.

Fase 3. Twijfel en onderhandelen
Machteloosheid is een bijzonder vervelend gevoel dus in deze fase proberen we vaak de machteloosheid te onderdrukken door ‘wat als’ vragen te stellen. Aan jezelf en aan je omgeving (als iemand bijvoorbeeld ontslag neemt). Stel je voor, als ik dit of dat anders gedaan zou hebben dan…? Of: als ik jou nou dit biedt, zou je dan…? Je gaat anderen dingen verwijten, of jezelf. Vreemd misschien, maar schuldgevoel is makkelijker te accepteren dan machteloosheid. Dat geeft tenminste nog enige grip, een beetje logica.

Fase 4. Verdriet
Aan het einde van het proces komt verdriet. In deze fase ga je het diepst onder je eigen huid. Want onder woede, ontkenning en rationalisaties zit vaak pijn. Een gevoel van verlies of falen, van afscheid, van verandering. In deze fase kun je lang blijven hangen dus probeer deze fase rustig af te sluiten, dat is namelijk nodig, zonder er aan onderdoor te gaan. Het is een kwestie van geen zin hebben maar doorzetten, al is het soms moeilijk. Anders bestaat het gevaar dat je in je verdriet gaat zwelgen. Trek jezelf eruit, zoek afleiding bij vrienden, collegae, een coach wellicht, en praat hierover.

Fase 5. Acceptatie
Je bent door je ongeloof, je woede en rationalisaties heen, en ja, ook door dat diepe verdriet. Je weet dat de realiteit niet leuk is, maar je kunt ermee verder. Je beseft dat het leven nog mooie kanten heeft en dat een uitgebreid zondagsontbijtje lekker smaakt, de vogels nog fluiten, je werk ook leuke kanten heeft, je collegae er voor je zijn als je ze nodig hebt. Overtuigingen als ‘ik deug niet’ of ‘wat een lummel’ hebben plaatsgemaakt de realisatie dat het wellicht goed is zoals het nu is.

6. Zingeving (formeel kent Kubler Ross maar vijf fasen, tot en met Acceptatie)
Pas achteraf blijkt het doormaken van je verwerkingsproces positieve kanten te hebben. In eerdere fases verhief je je vroegere situatie misschien tot sprookje, nu kun je op afstand bekijken hoe het echt zat. Waarvan wil je zorgen dat het je nooit meer overkomt, wat koester je? En je leert ook dat je er weer bovenop komt, dat er dingen zijn die je sterker maken, waar je van geleerd hebt. En dat je dingen misschien anders gaat doen en aan anderen gewoon minder zwaar zult tillen.

En leer je nog meer genieten van wat je nu en hier, van wat je allemaal wél hebt.

1 comment

1 Een informatieve link | Als je begrijpt wat ik bedoel... { 05.08.15 at 11:35 }

[…] ik kwam deze site tegen: http://www.christiaanlam.nl/2008/08/29/theorie-het-proces-van-verwerking-in-fasen/ […]

Leave a Comment