Christiaan Lam – over de dagelijkse avonturen van een mobiele manager
Random header image... Refresh for more!

Het spotify model: Rijnlands denken in een ander jasje

Screen-Shot-2013-11-09-at-7.30.08-AM-1024x644-1Het spotify-model (en dan niet het business-model maar het management-model) wordt inmiddels vaak genoemd en ingezet door grote klanten. Spotify zelf natuurlijk, maar inmiddels heeft ING ook de omslag gemaakt.

Het lijkt een ‘red pill’ te zijn voor het tegengaan van corporate processen en faciliteren van slagkracht en een start-up mentaliteit. Heel nieuw is het Spotify model echter niet, en is met name het toepassen van een aantal bekende managementprincipes in een andere vorm.

Stelling: het spotify managementmodel is een Rijnlandse matrix organisatie

Waarom Rijnlands

Je kunt je goed vermaken met lezen over Rijnlands versus Anglo-Amerikaans. Een paar kernbegrippen hieruit zijn echter zelfstandigheid, flexibiliteit, eigenaarschap. En dat allemaal op een zo laag mogelijk niveau (squad of scrum-team).

Daar liggen weer een aantal principes aan ten grondslag, zoals het delegeren van verantwoordelijkheid en het wegstrepen van managementlagen. Voorwaardelijk daaraan is echter, dat kennis en ervaring ook op een laag niveau goed worden belegd. Opleiden en coachen dus! Dit sluit goed aan bij het Rijnlands militair denken overigens en de (bewezen) effectiviteit van het Duitse (Rijnlandse) leger versus het (Anglo-)Amerikaanse leger ².

Het spotify management model

Spotify, waarschijnlijk niet geheel toevallig een Europese organisatie, heeft een model gekozen waarbij management, controle en sturing zoveel mogelijk uit de dagelijkse praktijk is geschrapt³. Met name management-lagen worden geweerd en de klassieke (Anglo-Amerikaanse?) tussenmanager zonder/met weinig inhoudelijke kennis bestaat er niet.

De diverse vormen van macht die traditioneel het domein van deze manager zijn, liggen bij andere rollen (zie verderop). Enige vorm van overkoepelende organisatie en afstemming ligt bij Tribe-lead, System-Owner en Architect. Het mooie van dit model is: (bijna) iedereen staat met zijn voeten in de klei.

Een zijstapje: Anglo Amerikaanse versus Rijnlandse economie

Rijnlands (ook wel Europees) denken/sturen dat gaat op economisch niveau over andere dingen (waardecreatie voor alle stakeholders) dan Anglo-Amerikaans (jaarcyclussen met waardecreatie voor met name aandeelhouders). Vanwege kortdurende foci krijg je automatisch een andere manier van denken en omgaan met je assets, in dit geval de menselijke. Een stevige invloed van dit Anglo-Amerikaans denken heeft inmiddels zijn weg gevonden naar Europa, waarbij we in het nieuws meer kijken naar beurs-resultaten dan naar iets anders ¹. Wel goed en makkelijk meetbaar, dat wel.

Stelling: het Rijnlandse model is onderhevig aan Anglo-Amerikaanse erosie. 

Machtsmatrix

Macht en invloed binnen het Spotify model

Interessant om over na te denken: de machtsbasis voor het maken van beslissingen is bij het Spotify anders dan in klassieke divisiestructuren. Waar in een Anglo-Amerikaanse situatie de manager zijn invloed vooral ontleent aan positiemacht (legitieme-, belonings- en dwingende macht), hebben een Product Owner en Chapter Lead invloed door een combinatie van positiemacht (legitieme-, informatie- en ecologische macht) en persoonlijke macht (expertmacht). [Lees meer over invloed, macht en autoriteit]. Het gemis binnen het Spotify-model aan de belonings- en dwingende macht (kortom, bepaalde besluiten nemen en afdwingen) wordt ingevuld door de Tribe Lead (aan wie de Product Owners en Chapter Leads rapporteren).

Overigens zijn positie- en persoonlijke macht niet wederzijds uitsluitend: het veel effectievere Duitse leger had zowel positiemacht als persoonlijke macht (met name expert-macht) op een zo laag mogelijk niveau belegd, waar het Amerikaanse leger (en ook Klassiek-kapitalistisch gedreven bedrijven) vooral sturen op positiemacht (en de expert-macht vervangen door voorschriften en processen).

Dit is ook de basis van een effectief werkend Spotify-bedrijf. Met name expert-macht wordt laag belegd door te investeren in kundige en breed opgeleide Product Owners, en de rol van Chapter Lead een hoog belang te geven. Daarmee hoeft minder teruggegrepen te worden op de al eerder genoemde processen en voorschriften en wordt flexibiliteit, innovatie en aanpassingsvermogen gestimuleerd.

Matrix organisatie versus Spotify’s oplossing

In de meest zuivere en academische vorm, is Spotify inderdaad een Matrix-organisatie. Als in, je kunt het als een matrix tekenen. De invulling is wel 90º gedraaid. In een traditioneel (Anglo-Amerikaans) model is de inhoudelijk expertise in een afdeling of divisie centraal gesteld, bij voorkeur met een controlerende manager en eventuele onder-managers, en op projectbasis wordt expertise van verschillende afdelingen bij elkaar geveegd.

Bij het Spotify model staat het feature-squad centraal en wordt de focus gelegd op product-expertise. Daarbij werken verschillende experts met elkaar (technisch, business, delivery) en in diverse mogelijke constellaties. Squads hebben verschillende verantwoordelijkheden binnen een gemeenschappelijk domein; dit domein is verenigd in een Tribe (bijvoorbeeld een mobiel-app squad, een website squad en een security squad binnen de tribe Betalen van een bank).

De expertise wordt in deze situatie bewaakt door een Chapter, die als een olievlek over de squads heen ligt. Een Chapter Lead is inhoudelijk verantwoordelijk voor een bepaalde expertise of technologie, bijvoorbeeld Front End Development, en werkt vanuit die verantwoordelijkheid ook zelf nog deeltijd mee: “Every Marine a Rifleman“. Wat dat betreft dringt zich de vergelijking met Technische Projectleider op, ware het niet dat een TPL verantwoordelijk is voor een project (en in theorie eindig) en een Chapter Lead een competentie als focus heeft (en dus ook de ontwikkeling daarvan op langer termijn, en die van de deelnemers, behoudt).

Dus, is dat spotify model wel zo vernieuwend?

Het lijkt revolutionair en is dat ten dele ook: het klinkt nieuw en hip, en bewijst zich in de praktijk. Deels is het echter ook terug naar onze Rijnlandse roots op het gebied van besturing en leiderschap, en het investeren in leiders en experts op het laagste niveau. Daarmee heeft het Spotify een hele interessante combinatie gevonden van Rijnlands en Agile.

Kern blijft dus: specialisten en beslissers in hun kracht zetten, verantwoordelijkheid durven delegeren naar beneden en het wegsnijden van overhead. Dat gaat echter niet zonder slag of stoot: overgaan op dit Rijnlands/Spotify model als je uit een strak gereguleerde Anglo-Amerikaanse aandeelhouderscultuur komt, vereist veel investeren in kennis (en ervaring, dus fouten maken) van beslissers en experts: een traject van vallen en opstaan.

Wat is jouw mening hierover? Laat het weten in de comments hieronder.

TL:DR

Als je er even niet uit komt met al die termen, kun je de volgende dictionary gebruiken:

Klassiek Spotify
Afdeling Tribe
Afdelingshoofd Tribe lead
Projectgroep Squad
Expertisegroep Chapter
Expertisemanager Chapter lead
Interessegroep Guild

Meer lezen:

  1. Angelsaksen versus Rijnlanders
  2. Krijgskunde en Ondernemingsstrategie
  3. Scaling Agile @ Spotify
  4. Lees meer over invloed, macht en autoriteit

0 comments

There are no comments yet...

Kick things off by filling out the form below.

Leave a Comment