Christiaan Lam – over de dagelijkse avonturen van een mobiele manager
Random header image... Refresh for more!

Theorie: macht en beïnvloeding

90321870-5AC5-4359-8E6C-FCE2763DB990.jpgMacht heeft een nare bijklank, hoe je ook went of keert. In het artikel Theorie: invloed, macht & acceptatie van authoriteit stipten we kort een aantal definities van macht aan. In dit artikel wil ik wat dieper ingaan tussen de nauwer relatie van macht en beïnvloeding.

In de kern betekent macht over anderen houdt in dat de machthebber hen kan opdragen of dwingen om zijn wensen uit te voeren. Of subtieler en vriendelijker gezegd: macht gaat in op de capaciteit van één partij (de opdrachtgever) om een andere partij (het doelwit) te beïnvloeden. In deze definitie kan zowel de opdrachtgever als het doelwit één of meer personen zijn en zijn er meerdere vormen van macht of stijlen. Yukl, professor aan de Berkeley Universiteit van Californië en goeroe op het gebied van leiderschap, macht en invloed, definieert macht als volgt: de absolute capaciteit van een individuele opdrachtgever om het gedrag of de houding van één of meer aangewezen doelpersonen te beïnvloeden op een specifiek moment in de tijd.
[Read more →]

August 28, 2009   6 Comments

Quinn 4: controlefreaks versus empowerment

images-5.jpegRobert E. Quinn begeleidt al jaren diverse topmanagers en noteert zes criteria om een echte leider te onderscheiden. In deze post gaan we nader in op het vierde criterium: een manager is een controlefreak, terwijl een ware leider de controle durft op te geven.

In het artikel Feature E-leiderschap van Ben Tiggelaar wordt een bizar voorbeeld van één van de ondervraagden geschetst: “Ik heb een goede kennis en die kan echt helemaal niets zelf. Hij kan nog geen gat in de muur boren. Als er iets moet gebeuren is dan ook het eerste wat hij denkt. Wie gaat dat voor me doen? Hoe ga ik die persoon een goed gevoel geven? En hoe ga ik hem daarna daarvoor belonen zodat hij de volgende keer weer wat voor me wil doen?”. Dat is het enige waar hij mee bezig is. Die man is multimiljonair. Die heeft een heel groot bedrijf gebouwd en is alleen maar bezig geweest met wie kan dat voor me doen. Die is niet moe geworden, maar wel rijk. Dat is een competentie waar ik buitengewoon jaloers op ben.”

[Read more →]

July 24, 2009   No Comments

Theorie: invloed, macht & acceptatie van authoriteit

Drill instructorTijdens de voorbereidingen voor AvT III: Leiderschap kwam er een interessante vraag naar boven tijdens een discussie over directief leiderschap. Wat nou, als je gewoon ‘nee’ zegt? Dan sta je als leidinggevende aardig op je neus te kijken. Daarom hieronder een theoretische (wetenschappelijke) benadering van invloed op je omgeving, het type macht dat je probeert uit te oefenen en de mate van acceptatie van authoriteit.

Invloed

in·vloed (de)
1 inwerking van een persoon, zaak of omstandigheid op een andere
2 het vermogen om op anderen in te werken

Er kunnen diverse soorten invloed onderscheiden worden die allen op verschillende manieren tot uiting kunnen komen. Een korte opsomming van typen invloed die vanzelfsprekend vaak in combinatie voorkomen bij de uitoefening van invloed:

  • overtuiging – het nut aantonen van de opdracht zelf
  • waardering – het nut aantonen voor de opdrachtnemer
  • inspiratie – enthousiasmeren door zelf enthousiast te zijn
  • consultatief – laten meedenken over de opdracht
  • samenwerkend – spreekt voor zich, samen verantwoordelijk zijn
  • vlijend – de opdrachtnemer ophemelen
  • persoonlijk beroep – beroep doen op vriendschap of relatie
  • uitwisseling – ik help jou, jij helpt mij
  • coalitie tactiek – het zoeken van een medestander
  • legitimatie tactiek – druk vanuit hierarchie of organisatie
  • druk – eisen en dreigementen

Invloed hoeft dus niet per definitie door een leidinggevende uitgeoefend te worden maar word eigenlijk door iedereen in diverse omstandigheden toegepast om zijn omgeving aan te (laten) passen aan zijn eigen wensen en eisen.

Macht

macht (de)
1 mogelijkheid om dingen te laten gebeuren zoals men wil

Macht gaat een stapje verder en is vaak wat duidelijker en explicitier. Er zijn diverse soorten macht te onderkennen, verdeeld in twee hoofdcategorieën: Positiemacht en Persoonlijke macht.

Positiemacht
Positiemacht komt vaak vanuit een bepaalde plek of functie in een al dan niet hiërarchische organisatie. Deze is dan ook (vanuit het oogpunt van de opdrachtgever) moeilijk beïnvloedbaar, je zit op die positie waar je deze macht hebt of je zit daar niet.

  • legitieme macht – het recht en de functie om macht uit te oefenen
  • beloningsmacht – al dan niet het uitgeven van een beloning (geld, waardering, promotie, etc)
  • dwingend – bij het niet opvolgen van opdrachten straffen uitdelen
  • informatie – een positie waarin je de informatie en kennis beheerst
  • ecologisch – controle over omgeving, technologie en/of organisatie

Persoonlijke macht

Persoonlijke macht is (in theorie) makkelijker zelf beïnvloedbaar door de manier waarop je jezelf opstelt, eventuele cursussen dan wel charisma.

  • expert – expertmacht verkrijg je door specifieke kennis of vaardigheid te bezitten
  • referentie – doordat men zich met jou identificeert dan wel jou aanbidt

Vanzelfsprekend ligt deze laatste (persoonlijke macht) dicht aan tegen de theorie van het charismatisch leiderschap, maar dat zal moeten wachten tot een andere keer.

Authoriteit

au·to·ri·teit (dev; autoriteiten)
1 gezag
2 iem. van erkend gezag

Behalve invloed en macht aan jouw kant (de manager/opdrachtgever) speelt ook de acceptatiegraad van deze macht mee, oftewel Acceptatie van Authoriteit. De mate van acceptatie van autoriteit , de mate dus waarin de opdrachtontvanger genegen is de opdracht uit te voeren, is afhankelijk van een paar factoren.

Ten eerste moet een opdracht(gever) legitiem zijn of overkomen. Dit kan door rang, stand, functie of uiterlijk zijn, als de opdrachtnemer maar overtuigd is van de legitimiteit van de authoriteit.

Ten tweede moet de authoriteit bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen. Het geven van een opdracht vereist dat mensen er op uit gaan om jouw opdracht uit te voeren. Daarin moet je dus (binnen de grenzen der redelijkheid) je verantwoording in nemen.

Op de derde plaats moet gehoorzaamheid aan de authoriteit de norm zijn. Het is bijvoorbeeld veel moeilijker om een complete groep onder een banier te scharen (de norm bestaat nog niet) dan het is om een binnenkomend individu mee te laten gaan in de flow.

Hieruit volgt ook de vierde voorwaarde, namelijk dat andere normen met betrekking tot ‘gehoorzaamheid’ afwezig of op afstand moeten zijn. De reden dus waarom dissidenten zo snel mogelijk in het gevang verdwijnen.

Al dit bovenstaande speelt dus mee bij het (voorkomen van) de situatie waarin je een opdracht uit probeert te geven en vanzelfsprekend niet ‘nee’ wil horen. Dus volgende keer als ik dat hoor, dan heb ik een repliek, helaas stond ik nu met mijn mond vol tanden.

Verder lezen over deze onderwerpen?

  • “Social Psychology door Eliot R. Smith (Purdue University) en Diane M. Mackie (University of California, Santa Barbara)
  • “Crimes of Obedience – Toward a Social Psychology of Authority and Responsibility” door Herbert C. Kelman en V. Lee Hamilton, Yale University Press
  • “Leadership in Organisations” door Gary Yukl.

Meer lezen over Macht en Beïnvloeding? Een samenvatting door Marco de Jong op deze site.

February 21, 2008   2 Comments